شمس الدين حافظ
13
ديوان حافظ شيرازى ( فارسى )
نمونه بارزى از همين شورآفرينى و ولولهآفرينى است و اين يكى از خصوصيّات شعر حافظ است . خصوصيّت ديگرش اين است كه شعر حافظ سرشار از مضامين و آن هم مضامين ابتكارى است . خواجه مضامين شعراى گذشته را با بهترين بيان و غالبا بهتر از بيان خودشان ادا كرده است . چه مضامين شعراى عرب و چه شعراى فارسى زبان پيش از خودش مثل سعدى و چه شعراى معاصر خودش مثل خواجو و سلمان ساوجى كه گاهى مضمونى را از آنها گرفته و به زيباتر از بيان خود آنها ، آن را ادا كرده است . اين كه گفته مىشود در شعر حافظ مضمون نيست ، ناشى از دو علّت است : يكى اينكه مضامين حافظ آنقدر بعد از او تكرار و تقليد شده است كه امروز وقتى ما آن را مىخوانيم به گوشمان تازه نمىآيد اين گناه حافظ نيست ، در واقع اين مدح حافظ است كه شعر و سخن و مضمون او آنقدر دست بدست گشته و همه آن را تكرار كردهاند و گرفتهاند و تقليد كردهاند كه امروز حرفى تازه به گوش نمىآيد . دوّم اينكه زيبايى و صفاى سخن خواجه آنچنان است كه مضمون در آن گم مىشود ، بر خلاف بسيارى از سرايندگان سبك هندى كه مضامين عالى